حاصل و دريافت ثمرات را به فضل حقّ تعالى و حفظ او از صواعق و مفاسد زرع ، همچنين ، زارع قلبى بايد بعد از حصول اسباب زراعت قلبى و اتمام زرع ، راجى باشد دريافت ثمرات اخرويّه را به فضل حقّ تعالى و حفظ او از آفات و عذاب اخروى . امّا اگر زراعت كرد بذر ايمان را در قلب طيّب طاهر ، و سيراب نكرد آن را به آب طاعات به اميد رحمت پروردگار ، توقّع حاصل را رجاء نخوانند بلكه تمنّى گويند ؛ و « ليس الدّين بالتّمنّي » « 6 » . و اگر به تطهير ارض قلب ، و كمال بذر ايمان و ماء طاعات نپرداخت به اميد و رجاء رحمت الهى ، مثل كسى است كه اسباب زراعت دنيا را حاصل نكرده ، در ارض خبيث شوره‌زار ، به محض باران ، منتظر باشد حاصل را ؛ آن را رجاء نگويند ، و غرور نامند . پس رجاء ، در حالى است كه تطهير كند قلب را از خبائث ، چنان‌كه تطهير مىكند ارض را از كلوخ و خس و خاشاك ، و زرع نمايد بذر ايمان كامل و نيّت صافى را در آن ، و سيراب كند آن را به ماء اعمال صالحه ؛ و ما سواى آن ، تمنّى و غرور است ؛ و لهذا حقّ تعالى مىفرمايد : إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ « 7 » . و از حضرت رسول - صلّى اللّه عليه و آله - مأثور است كه : صاحب كياست كسى است كه پست كند نفس خود را ، و عمل كند از براى بعد از موت ، و احمق كسى است كه متابعت كند هواى نفس را ، و تمنّى كند بر حقّ تعالى آرزوها را ؛ و حقّ تعالى فرموده :

--> ( 6 ) - ديندارى به آرزو كردن نيست ؛ يعنى آدمى بايد عملا ديندار باشد ، نه به خيال و آرزو : توضيح : اين حديث به صورت « ليس الايمان بالتّحلّى و لا بالتّمنّى . . . » در مآخذ زير آمده است : « تحف العقول » : 370 ، « معانى الاخبار » : 187 ، « بحار الانوار » 69 : 72 ، 78 : 253 ( 7 ) - آنان كه ايمان آوردند ، و كسانى كه ( از وطن خود ) مهاجرت كرده و در راه خداى جهاد نمودند ، آنان منتظر و اميدوار به رحمت خدايند . . . : سورهء 2 آيهء 218